(+855) 16484108
Jaya Smart Building 2nd Floor, Street 566, Boeung Kok 2, Toul Kork, Phnom Penh.

AVI Voice: What are the leaked Pentagon papers about?

Earlier this month, the US’ Pentagon announced the leaked documents revealed by a 21-year-old National Guard airman, Jack Teixeira. Right after, the Justice Department launched the criminal investigation over this case. However, it has been all over the media platform reporting the dozens of classified US intelligence documents, in which most marked top secret were already leaked to the public.

Question 1:    First of all, before dig deep inside to those leaked documents, could you explain, How did the Pentagon leak events unfold?

Dr. Neth Thida Chanthima: So as you have mentioned, a 21-year-old, Jack Teixeira, a member of Massachusetts National Guard began posting high secret government information a month agoon discord messaging service. Some reports even believe that Teixeira began posting as far back as February 2022 less than 28 hours after Russia invaded Ukraine. However, US officials only became aware of the leaked last week. Teixeira since then have been detected by the FBI and have been charged unauthorize retention and transmittion of national defense information as well as unauthorize removal of classify information and defense material. With this level of security reached, the Pentagon has begun an inter agency effort in term of overview to access the leaked impact on national security.

Question 2:    So far, how much do you know about those leaked documents from the Pentagon? Are there any significant information the US obtained that you could share with us here?

Dr. Neth Thida Chanthima: While the leaked classify documents are primarily related to the Ukraine war, it also includ foreign intelligence assessment concerning North Korea, China, Iran, Egypt, Israel, South Korea,Turkey, Canada, Taiwan and Haiti. There are numbers of significant information from the leaked intelligence such as the US believes that the US secretary general has been accommodating with Russian interest with regards to the Black Sea Green Deal. There’s a report that Egypt had plan to produce 40 000 rockets for Russia in secret. Another document reveals sensitive conversation between South Korea’s national security advisor that South Korea is about selling weapon for use Ukraine since there would violated their domestic law prohibiting the country from supplying weapon to others engage in war. One of the advice suggest sending weapon to Poland instead. Another document also found that Beijing tested one of its experimental missel the DF-27 Hypersonic glide. Another intelligence report suggest that China may use Ukraine strikes on target in Russia as an opportunity to present NATO as an aggressor and may increase its assistance to Russia, if ot consider the attack sgnificant. At the same time, there other document suggest that China has a prove that provision of aid to Russia which would be the sky as civilian item to which Beijing have denied. Furthermore, there other document suggest that 97 special forces has personal NATO countries for active Ukraine as of Februry and March this year and that specifically more than haft are from the UK. However, the document does not specify where this post is at deploy or what are they doing. The leaked also suggest that the US could try to press Isrel into provide the little aid to Ukraine. Moreover, the leaked intelligence also show that the group of Russian Paliamentary Organization may have extended the influence far beyond Ukraine all over the world and it is actively working towards American’s interest and Africa.

Question 3:    Those documents identified as the top-secret information that the US obtained. On this ground, what do you think it means to the US’ security and the world’s?

Dr. Neth Thida Chanthima: Well, the spoke person for the Pentagon caution the public on the validity of these information in the investigation. Nevertheless, it still opens up debate on how their ability and weaknesses in the process that access in such a sensitive intelligence. On the other hand, looking at this from abroad perspective while we see in the international community, this floor of leaked intelligence on the US spying on the allies goes to show that while on the outside you might claim that the certain states as your allies, at the end of the day the notion and practice of realism and politic in internation relations will always be a priority. Hence, the US needing to have all these intelligence on its allies to insure that they are still on the same page about what ever issue of their concerns and will affect America’s interest and so, if they need to adjust their policy toward their specifc allies.

Question 4:    On the other hand, the media reported that those leaked documents also contain of the information of the US’ spy on its allies including Israel, South Korea, and Ukraine. Thus far, is there any reaction from the US’ allies on this matter?

Dr. Neth Thida Chanthima: As for the reaction from the US’ allies when it comes to South Korea, President Yon Suk Yeol in an exclusive interview with MBC that “I believe that this matter is no reason to shake the support US-South Korea allies because it is based on shape the value like freedom”. On the other hand, this leaked was found upon by South Korea opposition, the democratic party. According to leader, it is true that they spy on us, it is very disappointing act that undermine the South Korea-US allies which is based on mutual trust. He further stated that, it true the US should apologies to the South Korea people. As from Israel, the prime minister office release the statement on behalf of the involvement by the asian states in the protest. The statement emphasis that the report that was publish overnight in the American Press and without foundation what so ever. The Mussard and senior official did not and do not encourage agency personnel to join them demonstration against the government, political demonstration or any other political activities. In regards to Ukraine, the defense miniter, there is lots of information there which does not co-response with the reality and the information with us response with reality has lost its relevant so it is mixed of truth and false. The leaked also delivered the tempt to solve among their allies.

Question 5:    In connection to the previous question, could you elaborate a bit on what do the leaked documents from the Pentagon tell us about the Ukraine war? Could there be any implications through this to the war?

Dr. Neth Thida Chanthima: well, the US may present the United front with Ukraine and that they have a positive outlook on this war thrugh the highly classify mixed intelligence document, it suggests otherwise. It offers rather pessimistic the US view point about substated the war, highlighting the weaknesses the Ukraine weapon, defense , and predicting. Furthermore, the document also warn that Ukraine medium range air defenses to protect front-line troops will be completed by May 2023. As suggest that Russia could soon have area priority and then Ukraine could lose the ability to a mass forces in a couple of month. Furthermore, the Pentagon document also revealed that the US sphere that Ukraine might start striking Russia territory in Washington provide it with long range missel which might prom a hash response. Well, all these information could be read as useful intelligence at first. So, for both Ukraine and Russia have rejected intelligence document authenticity and have blame each other for misplaced the responsibility like one another. As a result of this, I can say as the real implications of thai leaked on this war, as we do not know which information is true and which has been doctored and by whom.

Question 6:    Last but not least, how does the US respond to all of this incident? From your point of view, do you think the US will be weaken its leverage regarding security and defense after the leaked of its top-secret information from the Pentagon?

Dr. Neth Thida Chanthima: During his visit to Dublin, President Joe Biden said that while he was concerns that sensitive documents has been leaked, there’s nothing contemporariness that I’m aware that is a great consequences. Some US official also claim that some of the document may have been authored or use as part of a missed information in campaign. Well, this could be true which I do not think that an officials at the Biden’s administration will be out rights which information is true and that there’s a respond so far that could be their effort to play of intelligence breach. Furthermore, there could be seen as a way to peace their allies. The one conclued the leaked document to ensure that their hand linked of the intelligence is secure. At the moment, there may think as an embarrassing for the US and particularly for Pentagon, I would not go as far to say that this full weekend US’s leverage with expose and allies in regarding security and defense. It cannot come as a surprise that the US, who ad a total of 816 billion dollar in 2022 to abuse it to gather the intelligence on the allies. I would not say anyone was surprised when the military growth that the US had been spy on the number of states but rather the fact that intelligence that have been collecting were published. Now, the scandal is so fresh but in my opinion there will be some development in the international community soon after that will listen tension on the matters. As for the consequences of the laked regard to the security relationship between the US’s allies. In my opinion, the allies will not raise their formal or informal partnership power over something. Th perfect example is South Korea’s President said to the US where him and President have discussed on the threat of North Korea. Therefore, President Yoon Suk Yoel, does the security that US offer against North Korea on such civil issue leaked in the face of a possible nuclear threat.

កម្រងសំណួរ - ចម្លើយលើប្រធានបទ


កាលពីដើមខែនេះ មន្ទីរបញ្ចកោណរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រកាសពីការលេចធ្លាយឯកសារដែលបង្ហាញដោយអ្នកបើកយន្តហោះឆ្មាំជាតិអាយុ 21 ឆ្នាំឈ្មោះ Jack Teixeira ។ ក្រោយមក ក្រសួងយុត្តិធម៌បានបើកការស៊ើបអង្កេតលើករណីនេះ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វាបានពាសពេញវេទិកាប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលរាយការណ៍ពីឯកសារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់សហរដ្ឋអាមេរិករាប់សិប ដែលនៅក្នុងនោះ អាថ៌កំបាំងកំពូលដែលគេសម្គាល់ភាគច្រើនត្រូវបានបែកធ្លាយជាសាធារណៈរួចហើយ។

សំណួរទី ១:    ជាដំបូង មុននឹងពិភាក្សាទៅដល់ឯកសារលេចធ្លាយទាំងនោះ តើអ្នកអាចពន្យល់បានទេថា តើព្រឹត្តិការណ៍លេចធ្លាយរបស់មន្ទីរបញចកោណបានលាតត្រដាងយ៉ាងដូចម្តេច?

Dr. Neth Thida Chanthima: ដូច្នេះ ដូចដែលអ្នកបាននិយាយរួចមកហើយថា Jack Teixeira ដែលមានអាយុ 21 ឆ្នាំ ជាសមាជិកម្នាក់នៃឆ្មាំ/សន្តិសុខជាតិ Massachusetts បានចាប់ផ្តើមបង្ហោះព័ត៌មានសម្ងាត់ជាន់ខ្ពស់របស់រដ្ឋាភិបាលកាលពីមួយខែមុន។ យោងរបាយការណ៍ខ្លះថែមទាំងជឿថា Teixeira បានចាប់ផ្តើមបង្ហោះតាំងពីខែកុម្ភៈឆ្នាំ 2022 តិចជាង 28 ម៉ោងបន្ទាប់ពីរុស្ស៊ីបានឈ្លានពានអ៊ុយក្រែន។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ មន្ត្រីអាមេរិកទើបតែបានដឹងអំពីការលេចធ្លាយកាលពីសប្តាហ៍មុន។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក Teixeira ត្រូវបានរកឃើញដោយ FBI ហើយត្រូវបានចោទប្រកាន់ពីបទរក្សាទុក និងការបញ្ជូនព័ត៌មានការពារជាតិដោយគ្មានការអនុញ្ញាត ក៏ដូចជាការដកយកចេញនូវព័ត៌មាន និងសម្ភារៈការពារដោយមិនមានការអនុញ្ញាត។ ជាមួយនឹងកម្រិតនៃសន្តិសុខនេះ មន្ទីរបញ្ចកោណបានចាប់ផ្តើមកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ទីភ្នាក់ងារអន្តរកម្មនៅក្នុងលក្ខខណ្ឌនៃទិដ្ឋភាពទូទៅដើម្បីចូលទៅដល់ផលប៉ះពាល់ដែលលេចធ្លាយលើសន្តិសុខជាតិ។

សំណួរទី ២:    បន្ថែមពីនេះ តើអ្នកដឹងអំពីឯកសារលេចធ្លាយទាំងនោះពីមន្ទីរបញ្ចកោណយ៉ាងដូចម្តេច? តើមានព័ត៌មានសំខាន់ៗដែលសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលបានដែលអ្នកអាចចែករំលែកជាមួយយើងនៅទីនេះទេ?

Dr. Neth Thida Chanthima: ខណៈពេលដែលការបែកធ្លាយឯកសារចាត់ថ្នាក់ពាក់ព័ន្ធជាចម្បងទៅនឹងសង្រ្គាមអ៊ុយក្រែន វាក៏រួមបញ្ចូលការវាយតម្លៃចារកម្មបរទេសទាក់ទងនឹងកូរ៉េខាងជើង ចិន អ៊ីរ៉ង់ អេហ្ស៊ីប អ៊ីស្រាអែល កូរ៉េខាងត្បូង តួកគី កាណាដា តៃវ៉ាន់ និងហៃទី។ មានព័ត៌មានសំខាន់ៗជាច្រើនពីការលេចធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់ ដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិកជឿថា អគ្គលេខាធិកាអាមេរិកបានកំពុងសម្របសម្រួលជាមួយផលប្រយោជន៍រុស្ស៊ីទាក់ទងនឹងកិច្ចព្រមព្រៀងបៃតងសមុទ្រខ្មៅ។ មានរបាយការណ៍មួយថា អេហ្ស៊ីបមានគម្រោងផលិតគ្រាប់រ៉ុកកែត ៤០ ០០០ គ្រាប់សម្រាប់រុស្ស៊ីដោយសម្ងាត់។ ឯកសារមួយទៀតបង្ហាញពីការសន្ទនាដ៏រសើបរវាងទីប្រឹក្សាសន្តិសុខជាតិរបស់កូរ៉េខាងត្បូងដែលថាកូរ៉េខាងត្បូងកំពុងលក់អាវុធសម្រាប់ប្រើប្រាស់នៅអ៊ុយក្រែន ដែលនោះនឹងបំពានច្បាប់ក្នុងប្រទេសរបស់ពួកគេដែលហាមឃាត់ប្រទេសនេះពីការផ្គត់ផ្គង់អាវុធដល់អ្នកដទៃក្នុងការធ្វើសង្គ្រាម ដោយមានដំបូន្មានមួយស្នើឱ្យបញ្ជូនអាវុធទៅប៉ូឡូញជំនួសវិញ។ ឯកសារមួយទៀតក៏បានរកឃើញដែរថា ទីក្រុងប៉េកាំងបានសាកល្បងកាំជ្រួចរបស់ខ្លួនគឺ DF-27 Hypersonic glide ។ របាយការណ៍ស៊ើបការណ៍សម្ងាត់មួយទៀតបង្ហាញថា ចិនអាចនឹងប្រើប្រាស់ការវាយប្រហាររបស់អ៊ុយក្រែនជាគោលដៅប្រទេសរុស្ស៊ីក្នុងឱកាសមួយដើម្បីបង្ហាញអង្គការណាតូថាជាអ្នកឈ្លានពាន ហើយអាចបង្កើនជំនួយរបស់ខ្លួនដល់រុស្ស៊ី ប្រសិនបើចាត់ទុកថាការវាយប្រហារនេះមានភាពមិនច្បាស់លាស់។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានោះ មានឯកសារផ្សេងទៀតបានបង្ហាញថា ប្រទេសចិនមានភស្តុតាងដែលផ្តល់ជំនួយដល់រុស្ស៊ី ដែលនឹងក្លាយជាវត្ថុស៊ីវិល ដោយទីក្រុងប៉េកាំងបដិសេធ។ លើសពីនេះ មានឯកសារផ្សេងទៀតបង្ហាញថា កងកម្លាំងពិសេសចំនួន 97 នៃប្រទេសជាសមាជិករបស់អង្គការណាតូសម្រាប់ជំនួួយជាសកម្មភាពអ៊ុយក្រែន គិតត្រឹមខែកុម្ភៈ និងខែមីនាឆ្នាំនេះ ហើយជាពិសេសនោះច្រើនជាងពាក់កណ្តាលគឺមកពីចក្រភពអង់គ្លេស។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ឯកសារនេះមិនបានបញ្ជាក់កន្លែងដែលការបង្ហោះនេះកំពុងដាក់ពង្រាយ ឬពួកគេកំពុងធ្វើអ្វីនោះទេ។ ការលេចធ្លាយនេះក៏បង្ហាញថា អាមេរិកអាចព្យាយាមដាក់សម្ពាធលើ Isrel ឲ្យផ្តល់ជំនួយតិចតួចដល់អ៊ុយក្រែន។ ជាងនេះទៅទៀត ការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ដែលលេចធ្លាយក៏បង្ហាញផងដែរថា ក្រុមនៃអង្គការ Paliamentary របស់រុស្ស៊ី ប្រហែលជាបានពង្រីកឥទ្ធិពលលើសពីអ៊ុយក្រែនជុំវិញពិភពលោក ហើយវាកំពុងធ្វើការយ៉ាងសកម្មឆ្ពោះទៅរកផលប្រយោជន៍របស់អាមេរិក និងអាហ្វ្រិក។

សំណួរទី ៣: ដូចដែលយើងបានដឹងហើយថា ឯកសារទាំងនោះត្រូវបានកំណត់ថាជាព័ត៌មានសម្ងាត់កំពូល ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកទទួលបាន។ ជុំវិញរឿងនេះ តើអ្នកគិតថាវាមានន័យយ៉ាងណាចំពោះ សន្តិសុខរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងពិភពលោក?

Dr. Neth Thida Chanthima: ជាការប្រសើរណាស់ អ្នកនិយាយសម្រាប់មន្ទីរបញ្ចកោណបានព្រមានសាធារណជនអំពីសុពលភាពនៃព័ត៌មានទាំងនេះនៅក្នុងការស៊ើបអង្កេត។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ វានៅតែបើកការជជែកដេញដោលអំពីរបៀបដែលសមត្ថភាព និងភាពទន់ខ្សោយរបស់ពួកគេនៅក្នុងដំណើរការដែលចូលដំណើរការក្នុងភាពឆ្លាតវៃដ៏រសើបបែបនេះ។ ម៉្យាងវិញទៀត ក្រឡេកមើលទស្សនៈពីបរទេស ខណៈពេលដែលយើងឃើញនៅក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ ជាន់នៃការលេចធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់ស្តីពីការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកលើសម្ព័ន្ធមិត្ត បង្ហាញថា ខណៈពេលដែលនៅខាងក្រៅ អ្នកអាចអះអាងថារដ្ឋមួយចំនួនជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន។ នៅចុងបញ្ចប់នៃថ្ងៃនោះ គំនិត និងការអនុវត្តជាក់ស្តែង ហើយនយោបាយក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិនឹងតែងតែជាអាទិភាព។ អាស្រ័យហេតុនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកចាំបាច់ត្រូវមានការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ទាំងនេះលើសម្ព័ន្ធមិត្ត ដើម្បីធានាថាពួកគេនៅតែស្ថិតនៅលើទំព័រដដែលអំពីបញ្ហាដែលតែងតែព្រួយបារម្ភរបស់ពួកគេ ដែលវាអាចនឹងប៉ះពាល់ដល់ផលប្រយោជន៍របស់អាមេរិក ហើយដូច្នេះ ប្រសិនបើពួកគេត្រូវការកែសម្រួលគោលនយោបាយរបស់ពួកគេចំពោះសម្ព័ន្ធមិត្ត។

សំណួរទី ៤:    ម្យ៉ាងវិញទៀត ដោយយោងតាមប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយបានរាយការណ៍ថា ឯកសារលេចធ្លាយទាំងនោះក៏មានព័ត៌មានចារកម្មរបស់អាមេរិកលើសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ខ្លួន រួមមានអ៊ីស្រាអែល កូរ៉េខាងត្បូង និងអ៊ុយក្រែន។ មកដល់ពេលនេះ តើមានប្រតិកម្មអ្វីពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិកលើបញ្ហានេះដែរឬទេ?

Dr. Neth Thida Chanthima: ចំពោះប្រតិកម្មពីសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិកនៅពេលនិយាយអំពីកូរ៉េខាងត្បូង ប្រធានាធិបតី Yon Suk Yeol នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍ផ្តាច់មុខជាមួយ MBC ថា “ខ្ញុំជឿថាបញ្ហានេះមិនមែនជាហេតុផលដើម្បីរង្គោះរង្គើការគាំទ្រសម្ព័ន្ធមិត្តអាមេរិក-កូរ៉េខាងត្បូងទេ ព្រោះវាផ្អែកលើ កំណត់តម្លៃដូចជាសេរីភាព”។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ការបែកធ្លាយនេះ ត្រូវបានរកឃើញដោយគណបក្សប្រឆាំងកូរ៉េខាងត្បូង ដែលជាគណបក្សប្រជាធិបតេយ្យ។ យោងតាមមេដឹកនាំ វាជាការពិតដែលថាពួកគេចារកម្មលើយើង វាគឺជាទង្វើដ៏គួរឱ្យខកចិត្តដែលបំផ្លាញសម្ព័ន្ធមិត្តកូរ៉េខាងត្បូង-អាមេរិក ដែលផ្អែកលើការជឿទុកចិត្តគ្នាទៅវិញទៅមក។ លោកបានបញ្ជាក់បន្ថែមថា វាជាការពិតដែលអាមេរិកគួរតែសុំទោសប្រជាជនកូរ៉េខាងត្បូង។ ដូចជាមកពីប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ការិយាល័យនាយករដ្ឋមន្ត្រីបានចេញសេចក្តីថ្លែងការណ៍ក្នុងនាមការចូលរួមរបស់រដ្ឋអាស៊ីក្នុងការតវ៉ា។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍បានសង្កត់ធ្ងន់ថា របាយការណ៍ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយពេញមួយយប់នៅក្នុងសារព័ត៌មានអាមេរិក និងដោយគ្មានមូលដ្ឋានអ្វីទាំងអស់។ Mussard និងមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់មិនបាន និងមិនលើកទឹកចិត្តបុគ្គលិកភ្នាក់ងារឱ្យចូលរួមជាមួយពួកគេ ធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាល បាតុកម្មនយោបាយ ឬសកម្មភាពនយោបាយណាមួយផ្សេងទៀត។ ទាក់ទិននឹងអ៊ុយក្រែន រដ្ឋមន្ត្រីការពារជាតិ មានព័ត៌មានជាច្រើននៅទីនោះ ដែលមិនរួមឆ្លើយជាមួយការពិត ហើយព័ត៌មានជាមួយយើង ឆ្លើយតបជាមួយការពិតបានបាត់បង់ការពាក់ព័ន្ធរបស់វា ដូច្នេះវាលាយឡំជាមួយការពិត និងមិនពិត។ ការលេចធ្លាយនេះក៏បានផ្តល់នូវការល្បួងឱ្យដោះស្រាយក្នុងចំណោមសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពួកគេ។

សំណួរទី ៥:    ដោយភ្ជាប់នឹងការពាក់ព័ន្ធនឹងសំណួរមុននេះ តើអ្នកអាចបញ្ជាក់បន្តិចបានទេ ថា តើឯកសារលេចធ្លាយពីមន្ទីរបញ្ចកោណប្រាប់យើងអំពីសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែនអ្វីខ្លះ? តើវាអាចមានការប៉ះពាល់ដល់សង្គ្រាមដែរឬទេ?

Dr. Neth Thida Chanthima: ជាការប្រសើរណាស់ សហរដ្ឋអាមេរិកអាចនឹងបង្ហាញរណសិរ្សរួបរួមជាមួយអ៊ុយក្រែន ហើយថាពួកគេមានទស្សនវិស័យវិជ្ជមានលើសង្រ្គាមនេះ តាមរយៈឯកសារស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ចម្រុះដែលចាត់ថ្នាក់យ៉ាងខ្ពស់ ដែលវាស្នើបើមិនដូច្នេះទេវាផ្តល់នូវភាពទុទិដ្ឋិនិយមជាជាងនូវទស្សនៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកអំពីសង្គ្រាមដែលបានដាក់បញ្ចូលដោយគូសបញ្ជាក់ភាពទន់ខ្សោយនៃអាវុធអ៊ុយក្រែន ការការពារ និងការព្យាករណ៍។ លើសពីនេះ ឯកសារនេះក៏បានព្រមានផងដែរថា ការការពារដែនអាកាសរយៈចម្ងាយមធ្យមរបស់អ៊ុយក្រែន ដើម្បីការពារកងទ័ពជួរមុខ នឹងត្រូវបញ្ចប់នៅខែឧសភា ឆ្នាំ 2023។ ដូចដែលបានណែនាំថា រុស្ស៊ីអាចនឹងមានអាទិភាពក្នុងតំបន់ឆាប់ៗនេះ ហើយពេលនោះ អ៊ុយក្រែនអាចបាត់បង់សមត្ថភាពដល់កងកម្លាំងមហាជនក្នុងរយៈពេលពីរបីខែ។ . ជាងនេះទៅទៀត ឯកសាររបស់មន្ទីរបញ្ចកោណក៏បានបង្ហាញផងដែរថា វិស័យអាមេរិកដែលអ៊ុយក្រែនអាចចាប់ផ្តើមវាយលុកទឹកដីរុស្ស៊ីក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ផ្តល់ឱ្យវានូវកាំជ្រួចរយៈចម្ងាយឆ្ងាយដែលអាចបង្កឱ្យមានការឆ្លើយតបជាសញ្ញា។ បន្ថែមពីនេះ ជាការប្រសើរណាស់ ព័ត៌មានទាំងអស់នេះអាចត្រូវបានអានថាជាព័ត៌មានឆ្លាតវៃដែលមានប្រយោជន៍នៅពេលដំបូង។ ដូច្នេះសម្រាប់អ៊ុយក្រែន និងរុស្ស៊ីបានច្រានចោលភាពត្រឹមត្រូវនៃឯកសារស៊ើបការណ៍ ហើយបានបន្ទោសគ្នាទៅវិញទៅមកចំពោះការទទួលខុសត្រូវខុសដូចគ្នា។ ជាលទ្ធផល ខ្ញុំអាចនិយាយបានថា ឥទ្ធិពលពិតដែលលេចធ្លាយលើសង្រ្គាមនេះ គឺយើងមិនដឹងថា ព័ត៌មានមួយណាពិត និងមួយណាត្រូវ និងដោយអ្នកណានោះទេ។

Question 6:   ចុងក្រោយនេះ តើអាមេរិកឆ្លើយតបយ៉ាងណាចំពោះឧប្បត្តិហេតុទាំងអស់នេះ? ដោយយោងតាមទស្សនៈរបស់អ្នកផ្ទាល់ តើអ្នកគិតថាសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងចុះខ្សោយឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនទាក់ទងនឹងសន្តិសុខ និងការការពារបន្ទាប់ពីការលេចធ្លាយព័ត៌មានសម្ងាត់យ៉ាងកំពូលរបស់ខ្លួនពីមន្ទីរបញ្ចកោណនេះ?

Dr. Neth Thida Chanthima: ក្នុងអំឡុងពេលទស្សនកិច្ចរបស់គាត់ទៅកាន់ទីក្រុង Dublin លោកប្រធានាធិបតី Joe Biden បាននិយាយថា ខណៈដែលគាត់មានការព្រួយបារម្ភថាឯកសាររសើបត្រូវបានលេចធ្លាយនោះ មិនមានអ្វីជាសហសម័យដែលខ្ញុំដឹងថាជាផលវិបាកដ៏អស្ចារ្យនោះទេ។ មន្ត្រីអាមេរិកខ្លះក៏អះអាងដែរថា ឯកសារខ្លះអាចត្រូវបានសរសេរ ឬប្រើជាផ្នែកនៃព័ត៌មានដែលខកខានក្នុងយុទ្ធនាការ។ ជាមួយគ្នានេះដែរ នេះអាចជាការពិត ដែលខ្ញុំមិនគិតថា មន្ត្រីនៅរដ្ឋបាលរបស់លោក Biden នឹងអស់សិទ្ធិដែលព័ត៌មានពិត ហើយថាមានការឆ្លើយតបមកទល់ពេលនេះ ដែលអាចជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ពួកគេក្នុងការស៊ើបការណ៍។ ជាងនេះទៅទៀត វាអាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមធ្យោបាយមួយដើម្បីសន្តិភាពសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់ពួកគេ។ ឯកសារដែលលេចធ្លាយនោះបានធ្វើការសន្និដ្ឋាន ដើម្បីធានាថាពួកគេជាប់ទាក់ទងនឹងការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់។ នៅពេលនេះ ប្រហែលជាគិតថាជាការអាម៉ាស់សម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក និងជាពិសេសសម្រាប់មន្ទីរខ្ញុំមិនទៅឆ្ងាយដើម្បីនិយាយថាឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅចុងសប្តាហ៍ពេញនេះជាមួយនឹងការលាតត្រដាង និងសម្ព័ន្ធមិត្តទាក់ទងនឹងសន្តិសុខ និងការពារជាតិនោះទេ។ វាមិនអាចក្លាយជាការភ្ញាក់ផ្អើលទេដែលសហរដ្ឋអាមេរិកដែលផ្សាយពាណិជ្ជកម្មសរុបចំនួន 816 ពាន់លានដុល្លារក្នុងឆ្នាំ 2022 ដើម្បីធ្វើបាបវាដើម្បីប្រមូលព័ត៌មានសម្ងាត់លើសម្ព័ន្ធមិត្ត។ ខ្ញុំនឹងមិននិយាយថានរណាម្នាក់ភ្ញាក់ផ្អើលទេនៅពេលដែលកំណើនយោធាដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើជាចារកម្មលើចំនួនរដ្ឋ ប៉ុន្តែការពិតដែលព័ត៌មានសម្ងាត់ដែលត្រូវបានប្រមូលត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ។ ឥឡូវនេះ រឿងអាស្រូវនេះគឺស្រស់ណាស់ ប៉ុន្តែតាមគំនិតរបស់ខ្ញុំ នឹងមានការអភិវឌ្ឍន៍ខ្លះនៅក្នុងសហគមន៍អន្តរជាតិ ក្នុងពេលឆាប់ៗនេះ នឹងស្តាប់ភាពតានតឹងលើបញ្ហានេះ។ ចំពោះផលវិបាកនៃការលើកឡើងអំពីទំនាក់ទំនងសន្តិសុខរវាងសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់អាមេរិក។ តាមគំនិតរបស់ខ្ញុំ សម្ព័ន្ធមិត្តនឹងមិនបង្កើនអំណាចភាពជាដៃគូផ្លូវការ ឬក្រៅផ្លូវការរបស់ពួកគេលើអ្វីមួយនោះទេ។ ជាឧទាហរណ៍គឺប្រធានាធិបតីកូរ៉េខាងត្បូងបាននិយាយទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកដែលជាកន្លែងដែលគាត់បានពិភាក្សាអំពីការគំរាមកំហែងរបស់កូរ៉េខាងជើង។ ដូច្នេះហើយ លោកប្រធានាធិបតី Yoon Suk Yoel បានយល់ថា ការធ្វើសន្តិសុខដែលសហរដ្ឋអាមេរិកផ្តល់ជូនប្រឆាំងនឹងកូរ៉េខាងជើងលើបញ្ហាស៊ីវិលបែបនេះដែលលេចធ្លាយនៅពេលប្រឈមមុខនឹងការគំរាមកំហែងនុយក្លេអ៊ែរដែលអាចនឹងកើតមាន។

វាគ្មិនកិត្តិយស៖ បណ្ឌិត Neth Thida Chanthima អ្នកស្រាវជ្រាវនៃវិទ្យាស្ថានចក្ខុវិស័យអាស៊ី (AVI)

អ្នកសម្របសម្រួល៖ កញ្ញា ណារិទ្ធ រ៉ូសនីតា